Od 19 lipca 2026 nie wolno niszczyć niesprzedanej odzieży

Rozporządzenie (UE) 2024/1781, czyli rozporządzenie o ekoprojektowaniu dla zrównoważonych produktów, znane jako ESPR, obowiązuje bezpośrednio we wszystkich państwach członkowskich od 18 lipca 2024 roku. Nie trzeba osobnej ustawy, żeby wywierało skutek. Zakaz niszczenia niesprzedanej odzieży i obuwia obejmuje duże firmy od 19 lipca 2026 roku. Jak podaje 300Gospodarka, od 4 do 9 procent tekstyliów trafiających na unijny rynek niszczy się jeszcze przed pierwszą sprzedażą. Nowe zasady wymuszają planowanie serii bliżej realnego popytu. Elżbieta Rogowska, członkini zarządu Stowarzyszenia Koalicja Bezpieczni w Pracy i wiceprezes firmy PW Krystian, mówi tak: kluczem do ograniczania nadprodukcji jest większa elastyczność w planowaniu serii i dopasowanie ich do realnego zapotrzebowania.

Raportowanie i wyjątki

Obowiązki nie kończą się na zakazie. Przedsiębiorcy muszą raportować liczbę zutylizowanych ubrań oraz powody utylizacji, a od 2 marca 2027 roku stosować szczegółowe zasady sprawozdawczości i przechowywać dokumentację przez pięć lat. Równocześnie z 19 lipca 2026 roku zaczyna obowiązywać rozporządzenie delegowane określające wyjątki od zakazu, obejmujące między innymi produkty niebezpieczne i podróbki. Ministerstwo Rozwoju i Technologii podkreśla, że brak krajowych przepisów nie zawiesza unijnego obowiązku. Problem w tym, że polski ustawodawca nie przygotował jeszcze ustawy określającej sankcje. Bartosz Piątek, radca prawny i Counsel w PwC Legal, zwraca uwagę, że bez krajowych narzędzi egzekwowanie nowych zasad pozostaje teoretyczne.

Co to zmienia w praktyce

Dla marek oznacza to koniec najprostszej metody zarządzania nadwyżką. Zamiast utylizacji wchodzą kanały alternatywne: sprzedaż outletowa, przekazanie organizacjom charytatywnym, przerób na nowe wyroby i recykling materiałowy. Rośnie za to popyt na technologie rozdrabniania i przetwarzania włókien, które w Europie wciąż są wąskim gardłem.