Badanie: czarnoskórzy i latynoscy nastolatkowie lepiej wykrywają dezinformację w sieci

Badanie prowadzili Avriel Epps z UC Riverside oraz Brendesha Tynes z University of Southern California. Opierali się na codziennych raportach dzienniczkowych ponad 100 czarnoskórych nastolatków oraz porównywalnej liczby latynoskich i białych rówieśników w wieku od 11 do 19 lat. Młodzież z grup mniejszościowych szybciej wskazywała fałszywe twierdzenia i rasistowską propagandę, częściej weryfikowała posty w wiarygodnych źródłach oraz częściej odpowiadała treściami korygującymi, opartymi na faktach.

Epps zaznaczyła, że tych umiejętności nie uczą w szkołach.

„W wielu przypadkach rozwinęli te krytyczne umiejętności dzięki własnym doświadczeniom z rasizmem w sieci, a niekoniecznie dzięki nauce szkolnej” – powiedziała, cytowana w omówieniu badania na stronie UC Riverside.

Praca zatytułowana „Racial-Ethnic Differences in Adolescents' Daily Enactment of Critical Race Digital Literacy Skills: A Daily Diary Study” ukazała się w New Media & Society. Współautorami są Matthew Coopilton z Cal State Northridge i Devin English z Rutgers University. Badanie jest częścią National Survey of Critical Digital Literacy, projektu podłużnego prowadzonego przez Tynes i finansowanego z Lyle Spencer Award to Transform Education przyznanego przez Spencer Foundation.

Co mierzyli badacze

Badanie definiuje Critical Race Digital Literacy, w skrócie CRDL, jako zdolność rozpoznawania, krytykowania i oceny mediów cyfrowych przez pryzmat rasy oraz sposobu, w jaki przejawia się rasizm. Uczestnicy codziennie relacjonowali, jak często analizowali, komentowali lub pomijali treści cyfrowe związane z rasą. Epps wykorzystała te dane do analizy, która wykazała różnice rasowe w mierzonych umiejętnościach.

Wielu czarnoskórych i latynoskich uczestników częściej podważało rasistowskie treści. Pisali własne posty demaskujące fałszywe informacje albo udostępniali artykuły ze sprawdzonych źródeł, aby przeciwstawić się dzielącym narracjom. Tak wynika z ustaleń autorów.

„Ci nastolatkowie często robią to dla swoich społeczności” – powiedziała Epps. „Jest bardzo możliwe, że publikują rzetelne informacje o ruchach na rzecz sprawiedliwości społecznej albo korygują krzywdzące stereotypy, bo czują odpowiedzialność”.

Zdaniem badaczy wyniki wskazują na doświadczenie życiowe, a nie na naukę szkolną. Epps powiedziała UC Riverside, że czarnoskóra i latynoska młodzież „ma oczy szeroko otwarte i jest w stanie wzmożonej czujności”. Swoje umiejętności wyniosła z poruszania się po świecie, w którym mikroagresja na tle rasowym może zdarzyć się w każdej chwili. Biali nastolatkowie rzadziej podważali wprowadzające w błąd posty o rasie.

„To nie dlatego, że są mniej inteligentni, ale dlatego, że nie musieli być tak czujni” – powiedziała Epps. „Nie są celem cyfrowego rasizmu w taki sposób jak młodzież o innym kolorze skóry”.

Sprzeczne z wcześniejszymi badaniami

Ustalenia stoją w sprzeczności z badaniem z 2021 roku, które przeprowadziła Stanford History Education Group, obecnie Digital Inquiry Group. W tamtym badaniu czarnoskórzy uczniowie wypadli znacznie słabiej niż inne grupy rasowo-etniczne, gdy poproszono ich o analizę prawdziwych materiałów cyfrowych. Nie sprawdzano w nim jednak reakcji związanych z rasą ani rasizmem. Tak podaje omówienie UC Riverside.

Epps powiedziała, że badanie wynikało z rozbieżności, którą dostrzegła między założeniami akademickimi a widoczną rolą czarnoskórej i latynoskiej młodzieży w kształtowaniu kultury na platformach społecznościowych.

„Jak to możliwe, że to oni tworzą kulturę w tych przestrzeniach online, a literatura i badania mówią, że mają niższą kompetencję cyfrową niż ich biali rówieśnicy?” – zapytała.

Publikacja ukazuje się w momencie, gdy kampanie dezinformacyjne stają się bardziej wycelowane i trudniejsze do wychwycenia, a szkoły zmagają się z tym, jak i czy w ogóle uczyć o rasie. Autorzy twierdzą, że szkoły średnie zajmują się kompetencją cyfrową, ale w większości nie poruszają rasowych wymiarów wielu fałszywych treści krążących w sieci. Dodają, że polityczny odwet wokół nauczania o systemowym rasizmie, w tym o teorii krytycznej rasy, działa odstraszająco na rozmowy o rasie w klasie.

Badacze nie wzywają do przenoszenia ciężaru na uczniów. „Naszym celem nie jest przenoszenie ciężaru, ale rozpoznanie i uznanie krytycznych umiejętności, które ci młodzi ludzie już mają” – powiedziała Epps. „Możemy albo ignorować tę rzeczywistość, albo ją wykorzystać, żeby edukacja była bardziej istotna i sprawiedliwa”.

Nauczycielom Epps przekazała wniosek w szerszych kategoriach: lekcje osadzone w kulturze mają znaczenie niezależnie od przedmiotu. „Pedagogika wrażliwa kulturowo ma znaczenie na matematyce. Ma znaczenie na języku polskim i w nauce o języku. Ma znaczenie dla kompetencji cyfrowych i cyfrowego obywatelstwa” – powiedziała.

Badanie pojawia się obok osobnych prac nad tym, jak działają sieci dezinformacyjne. Exposing the Invisible, przewodnik wydany przez Tactical Tech, opisuje czterostopniową metodę odkrywania, mapowania i śledzenia takich sieci. Zwraca też uwagę, że kampanie obejmują zarówno operacje wpływu powiązane z państwami, jak i farmy treści nastawione na przychody z reklam. Przywołuje sieć 125 niewiarygodnych serwisów informacyjnych generowanych przez AI, które zidentyfikował NewsGuard, oraz strony prowadzone z małego miasteczka w południowych Włoszech, które według przewodnika odkryto podobną analizą sieci.