Rachunek za energię technologii: centra danych, chipy i cena elektryfikacji

29 września CBC News poinformowało, że firmy zainteresowane budową centrów danych AI kontaktowały się z rządem Nowej Fundlandii i Labradoru. Lloyd Parrott, minister energii i górnictwa, powiedział w Izbie Zgromadzenia, że prowincja jest otwarta na biznes. Tego samego dnia startup Efficient Computer ogłosił pozyskanie 97 mln dolarów w rundzie Series B, którą poprowadziło TQ Ventures. Środki mają posłużyć do skalowania produkcji chipów, które według firmy są 10-100 razy bardziej efektywne energetycznie niż tradycyjne architektury CPU.

Dwie zapowiedzi, jeden problem.

Europejski przemysł już odczuwa skutki wysokich cen energii, a sektor obliczeniowy konkuruje o te same zasoby. Pytanie o to, gdzie trafia prąd i kto za niego płaci, przestaje być marginalne. Staje się centralnym elementem polityki energetycznej po obu stronach Atlantyku.

Sieć energetyczna to nowe wąskie gardło

Centra danych istnieją od lat, ale popyt na nie skoczył wraz z rozwojem obciążeń AI. Paris Marx, dziennikarz technologiczny i autor książki o centrach danych, powiedział w rozmowie z CBC, że firmy technologiczne potrzebowały znacznie więcej mocy obliczeniowej, aby napędzać swoje usługi. Andrea King, prezeska TechNL, stwierdziła, że Labrador spełnia kryteria poszukiwane przez inwestorów: ma niskoemisyjną energię wodną, chłodny klimat i dostępną ziemię. Ostrzegła jednak, że trzeba brać pod uwagę koszty ekonomiczne oraz koszty alternatywne związane z innym wykorzystaniem tej energii.

Ta ostrożność nie jest odosobniona. Jak podało CBC, w tym roku Meta i Bell ogłosiły inwestycje w skali miliardów dolarów w centra danych w Albercie, Ontario i Saskatchewan. Obiekt Meta planowany w hrabstwie Sturgeon w Albercie ma kosztować 13 mld dolarów i ruszyć w ciągu dwóch do trzech lat. Premier Nowej Szkocji Tim Houston przedstawił pięć warunków, które musi spełnić każdy inwestor, a firma EverWind Fuels wyraziła zainteresowanie budową w tej prowincji.

Argument Efficient Computer polega na tym, że branża nie może w nieskończoność kupować rozwiązań problemu. W poście ogłaszającym rundę finansowania prezes Brandon Lucia napisał, że wydajność nie może już być osiągana kosztem efektywności. Dodał, że wąsko wyspecjalizowane akceleratory AI to umowa z diabłem. Firma twierdzi, że jej chip Electron E1 wchodzi do masowej produkcji dla systemów wbudowanych, w tym robotów, dronów i urządzeń noszonych.

Elektryfikacja zmienia arytmetykę

Szerszy kontekst energetyczny komplikuje debatę o centrach danych. 29 września badaczka Hannah Ritchie przeanalizowała na swoim Substacku dane Nicka Eyre'a, profesora z Oxfordu. Z jej wyliczeń wynika, że w zdekarbonizowanym systemie globalny popyt na energię finalną mógłby spaść o około 40%, z 416 do 247 eksadżuli, mimo że popyt na energię elektryczną wzrasta ze 110 do 189 EJ. Powód jest prosty: samochody elektryczne zamieniają około 80% energii na ruch, podczas gdy silniki benzynowe tylko 20%, a pompy ciepła są wydajniejsze niż kotły gazowe.

To scenariusz optymistyczny. Zakłada, że elektryfikację wdraża się tam, gdzie jest skuteczna, a resztę zapotrzebowania pokrywa wodór. Wysokotemperaturowe procesy przemysłowe pozostają trudne do zelektryfikowania, a model nie uwzględnia wzrostu zużycia energii wynikającego z rozwoju gospodarczego krajów.

Rynki ropy pokazują, co się dzieje, gdy podaż zostaje zakłócona. 29 września dwaj ekonomiści napisali w The Conversation, że amerykański benchmark ropy naftowej wynosił 66 dolarów za baryłkę pod koniec lutego 2026 roku, zanim USA i Izrael zaatakowały Iran. 13 kwietnia cena osiągnęła 101 dolarów za baryłkę. Los tych pieniędzy zależy od własności: Norwegia kieruje dochody z ropy do Government Pension Fund Global, wycenianego na ponad 2 bln dolarów. Rosyjska ropa objęta zachodnimi sankcjami cenowymi może być eksportowana tylko wtedy, gdy jej cena jest niższa niż 60 dolarów za baryłkę.

Dla europejskiego przemysłu presja w najbliższym czasie nie jest teoretyczna. Ostatnie doniesienia wskazują na skoki cen diesla, wątpliwości co do zapasów gazu oraz ostrzeżenia, że elektryfikacja nie oszczędzi przed bolesną dekadą. Na tym tle spór o energię dla centrów danych to spór o to, kto dostanie tanie kilowatogodziny i po jakiej cenie.