Energetyczne napięcie w Europie uderza w przemysł, Bruksela otwiera postępowania przeciw 18 krajom

18 państw UE otrzymało 28 września informację, że przekroczyło termin 17 lipca 2026 r. na wdrożenie prawa do współdzielenia odnawialnej energii elektrycznej, zgodnie z doniesieniami pv magazine. Listy trafiły do Belgii, Estonii, Irlandii, Grecji, Hiszpanii, Francji, Chorwacji, Łotwy, Litwy, Luksemburga, Węgier, Malty, Holandii, Polski, Rumunii, Słowenii, Finlandii i Szwecji. To dwie trzecie bloku. Pozostałe dziewięć państw, Bułgaria, Czechy, Dania, Niemcy, Włochy, Cypr, Austria, Portugalia i Słowacja, nie zostały wymienione, choć Komisja zaznaczyła, że nie oceniła jeszcze zgodności ich przepisów z dyrektywą.

Przepisy o współdzieleniu i dwumiesięczny termin

Zgodnie z art. 15a dyrektywy (UE) 2024/1711 gospodarstwa domowe, małe i średnie przedsiębiorstwa oraz jednostki publiczne mogą współdzielić samowytwarzaną lub magazynowaną energię odnawialną w tej samej strefie ofertowej lub węższym obszarze wybranym przez każdy kraj. Współdzielony prąd jest odliczany od zmierzonego zużycia uczestników, gdy dostawcy wyliczają składnik energetyczny rachunków, a organizatorzy trzeciej strony mogą być wyznaczani do prowadzenia takich układów.

Podchody krajowe różnią się. Niemiecki system współdzielenia energii na mocy par. 42c ustawy o energetyce wszedł w życie 1 czerwca, ale grupy energetyki wspólnotowej nazwały te przepisy połowicznymi. Hiszpania i Francja, oba w gronie 18 państw, już miały reżimy zbiorczego samospożycia: Hiszpania wydłużyła maksymalną odległość wspólnego samospożycia do 5 km w marcu, a Francja zaktualizowała zasady przydziału w czerwcu. 18 państw ma dwa miesiące na odpowiedź, ukończenie transpozycji i powiadomienie Komisji. Jeśli się to nie uda, Bruksela może wydać uzasadnioną opinię, a ostatecznie skierować sprawę do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Komisja wysłała też listy do 26 państw członkowskich w sprawie nowelizowanej dyrektywy o wodorze i gazie zdekarbonizowanym, którego termin 5 sierpnia spełniła tylko Włochy.

Ofensywa egzekucyjna zbiegła się z partią danych rynkowych, pokazujących, jak nierówno przebiega transformacja energetyczna.

Ceny spot: Sycylia 0,219 euro, północna Szwecja 0,007 euro

28 września najdroższa średnia cena spot energii elektrycznej w Europie wynosiła 0,219 euro/kWh na Sycylii we Włoszech, według EnergyPrices.eu. Najtańsza była północna Szwecja: 0,007 euro/kWh. Austria średnio 0,205 euro, Francja 0,204 euro, Belgia 0,203 euro, Holandia 0,198 euro, a Finlandia i północna Szwecja znajdowały się na dnie tabeli. Pozostałe cztery strefy cenowe we Włoszech, Centrum-Północ, Północ, Centrum-Południe i Południe, średnio kosztowały 0,203 euro.

Różnica między szczytem a dnem tej listy przekracza trzydziestokrotność. Dla energochłonnych producentów we Włoszech, Austrii czy Francji to bezpośrednia kara kosztowa wobec konkurentów w krajach nordyckich, co wpływa na szerszą debatę o tym, czy europejska baza przemysłowa może konkurować tylko na kosztach energii.

Sprzedaż pomp ciepła, jedna z odpowiedzi po stronie popytu, którą Bruksela wspiera, wzrosła o 11% rok do roku w pierwszej połowie 2026 r.

Europejskie Stowarzyszenie Pomp Ciepła (EHPA) policzyło około 1 163 000 sprzedanych jednostek mieszkalnych w dwunastu krajach w pierwszych sześciu miesiącach tego roku, w górę z 1 048 000 w tym samym okresie 2025 r., według pv magazine. Kraje te pokrywają około 80% europejskiego rynku. EHPA przypisało wzrost wyższym cenom ropy i gazu w czasie kryzysu na cieśninie Ormuz oraz planom Komisji Europejskiej, by naciskać na rządy w sprawie obniżenia podatków od energii elektrycznej. Plan Działania na rzecz Elektryfikacji Komisji mówi, że prąd nie powinien być opodatkowany wyżej niż gaz i celuje w 4 000 000 instalacji pomp ciepła rocznie do 2030 r.

„Europa kończy z uzależnieniem od toksycznego, kosztownego narkotyku od podejrzanych dostawców, gazu. Im szybciej prąd stanie się najtańszym rozwiązaniem, tym szybciej uzyskamy czystość. Rozwiązanie? Obniżenie podatków od prądu i przeniesienie ich na paliwa kopalne,” powiedział Paul Kenny, dyrektor generalny EHPA.

Ekonomia magazynowania również się zmienia. Włoski regulator energii Arera podniósł limit premii w aukcji MACSE do 27 000 euro za kwalifikowany MWh rocznie 24 września, z 22 000 euro proponowanych w lipcu, donosił pv magazine. Regulator obwiniał wyższe koszty inwestycji bazowych, z bazą rosnącą z 125 000 do 150 500 euro za MWh i WACC zmieniającym się z 8,0% na 8,2%. Arera stwierdził też, że indeksacja premii do cen litu została wykluczona, ponieważ premia musi być opublikowana 60 dni przed aukcją. Dla referencyjnej baterii 75 MW, 600 MWh ośmiogodzinnej, limit implikuje 24 840 euro za nominalny MWh rocznie, z gwarancją przed aukcją 2 700 euro za kwalifikowany MWh płatną gotówką do 20 października.

Miliardy na magazynowanie, potem refinansowanie

Wielki kapitał wciąż płynie w przeciwnym kierunku. Dubajskie DEWA refinansowało 950 MW kompleks Noor Energy 1 CSP i PV za 2 700 000 000 USD nowego długu, donosił pv magazine 28 września. Dyrektor generalny DEWA, Saeed Mohammed Al Tayer, powiedział, że transakcja zamknęła się „znacznie przed harmonogramem” i nie ujawnił kredytodawców, terminu, ceny ani kwoty oszczędności. Elektrownia łączy 700 MW CSP, paraboliczny kolektor 600 MW i wieżę słoneczną 100 MW, z 250 MW PV, a Al Tayer opisał to jako największy pojedynczy projekt CSP na świecie z do 15 godzinami magazynowania energii cieplnej. Osiągnęła finansowe zamknięcie w marcu 2019 r. za koszt 15 780 000 000 AED (4 300 000 000 USD).

W badaniach zespół z chińskiego Uniwersytetu Technologicznego w Hunan odkrył, że liniowo rosnąca stopa wtrysku powietrza podniosła stopę magazynowania energii w komorach sprężonego powietrza z 85,5% do 87,5% w porównaniu z wtryskiem stałym, donosił pv magazine. Praca, opublikowana w Case Studies in Thermal Engineering, została zwalidowana na elektrowni Huntorf w Niemczech. To samo badanie wykazało, że średnica odwiertu ma znaczenie: poszerzenie jej z 0,5 m do 2,0 m obniżyło straty ciepła przez ścianę odwiertu z 8,5 x 10^8 J do 2.5 x 10^8 J.

Poza siecią, popyt energetyczny przenosi się na orbitę. Star Catcher, startup z Jacksonville, przygotowuje do startu prototypu na rakiecie SpaceX w tym tygodniu, który miałby kierować energię laserową do niewiązanego cubesata, donosił WIRED 28 września. Jeśli się uda, będzie to pierwszy raz, gdy lasery przeniosą energię między dwoma niewiązanymi obiektami w kosmosie. Star Catcher pozyskał 65 000 000 USD, wygrał nagrodę US Space Force w wysokości 30 000 000 USD i posiada 10 umów o zakup mocy oraz 40 listy intencyjne. Test naziemny zeszłego roku dostarczył ponad 1 kilowat do seryjnych paneli słonecznych. Pierwsza próba centrum danych w kosmosie od Google znajduje się na tej samej misji.

Ryzyko polityczne działa też w drugą stronę. Electrek donosił 26 września, że amerykańskie Ministerstwo Transportu planuje zatwierdzić standardy efektywności paliwowej w poniedziałek, które obniżą średni cel na 2031 r. z 50,4 mpg do 34,5 mpg. NHTSA szacuje, że zmiana podniesie koszty paliwa o 185 000 000 000 USD a emisje węgla o 5%. Ministerstwo Energii stwierdziło, że ceny gazu wzrosłyby o 76 centów za galon, gdyby plany weszły w życie.

W Europie ostrzeżenie ASML z 25 września jest trudne do zignorowania. Frank Heemskerk, wiceprezes wykonawczy ds. spraw publicznych firmy, powiedział na panelu w Amsterdamie, że producent litografii sprzedał „absolutnie nic” w Europie w 2026 r., a udział regionu w przychodach spadł z 1% w 2025 r. do 0%. „Bo Europa nie inwestuje i bo nie buduje fabryk chipów w Europii. To naprawdę niepokojące,” cytował go Tom's Hardware. Wezwał władze UE do agregowania i gwarantowania popytu na europejskie chipy, a nie tylko dotowania podaży.

Wzięte razem, obraz 28 września przedstawia blok, który ma przepisy, cele i większość kapitału, ale jeszcze nie popyt, sieć ani strukturę podatkową, by uczynić koszty energii źródłem przewagi przemysłowej, a nie hamulcem.